تاریخ نگارش: یکشنبه 25 آبان 1393 + نظرات ()

تربیت فرزندان از نگاه علی(ع)

پدران بزرگوار به پیروی از حضرت امیرالمومنین علی(ع)، باید تربیت فرزندان خود را بر اساس تعالیم کتاب خدای بزرگ و توانا آغاز کرده، قرآن، معانی و مفاهیم قرآن و حلال و حرام شریعت اسلام را به آنان تعلیم دهند، تا دچار اندیشه ها و افکار شبهه ناک بشری نشوند. پدران باید فرزندان خود را با تقوای الهی آشنا کرده، انجام واجبات را درتربیت آنها جدی بگیرند و آنان رابه راه و روش صالحان تربیت کنند. (نهج البلاغه، نامه31، بند5)

اعتقاد به معاد را پس از خداباوری و توحید باید به فرزندان خویش آموزش داد و یاد آوری کرد که خدای قادر است که، می میراند و دوباره زنده می کند و، او است قادر مطلق و عالم مطلق و آدمی بسیاری از حقایق را نمی داند، پس باید به قدرتی پناه ببرد که او را آفریده و بر اساس اعتدال خلق کرده و روزی داده، به فرزندان باید آموخت که بندگی باید فقط برای خدا باشد، تنها باید به او مشتاق بود و تنها باید از او ترسید و پیوسته تقوای الهی را رعایت کرد. (همان، بند6)

پدران بایستی به پیروی  از مولای متقیان، فرزندان خود را با مشکلات و سختی های زندگی آشنا کنند تا قدرت تحمل پیدا کنند، خصوصا ناپایداری دنیا را درک کنند و آخرتگرا شوند و نسبت به منزل امن و محل آرامش آخرت، ایمان یافته، برای رسیدن به آن، در دنیا کوشش کنند. (همان، بند12-7)

پدرن مومن و بزرگوار از گذر ایام و حوادث روزگار درس هایی را که آموخته اند باید به فرزندان خود منتقل کنند و به  همه ی مراحل رشد و کمال و تربیت و تزکیه فرزندان خود نظارت داشته باشند، آداب و رسوم و قوانین و اخلاقیات فردی و اجتماعی را به آنان تعلیم دهند، و در تربیت آنها جدی و کوشا باشند و این امر حیاتی را به تاخیر نیندازند زیرا اگر دل و قلب فرزندان سخت شود و عقل و ذهن آنها به امور دیگر مشغول شود، تربیت آنها دشوار می شود. آموزش ارزش های اخلاقی و حقوق معاشرت از دیگر مواردی است که مولا علی(ع) در تربیت فرزندان به آنها توجه تام و کامل فرموده است.

پدران باید راه حق را به گونه ای روشن به فرزندان خویش نشان دهند تا دیگر گمراه نشوند، و هرگز حق را بر آنها نپوشانند که در این صورت به ورطه شبهه های مهلک خواهند افتاد. حق گرایی،حق پذیری و تسلیم بودن به حق از دیگر اموری است که در تربیت فرزندان باید رعایت شود، در غیر این صورت حق گریز می شوند و سر انجام حق ستیز شده، از انکار حق سر در می آورند. (نهج البلاغه، نامه65/1)

از نظر حضرت علی(ع)، نمونه ی بارز پسران منحرف، معاویه است. معاویه ای که خود تربیت شده ی ابو سفیان و تربیت کننده ی یزید است. و این پدران و فرزندان نمونه ی انحراف و پلیدی، چه فتنه هایی را که بر جهان اسلام و مسلمین تحمیل نکرده اند.؟

دوستی پدران با همدیگر سبب خویشاوندی فررندان می گردد، و باید دانست که خویشاوندی به دوستی نیازمندتر است از دوستی به خویشاوندی. (نهج البلاغه ، حکمت 38)

روابط محبت آمیز و دوستانه میان پدران یکی از راه های تربیت و آموزش محبت کردن و دوستی نمودن و خویشاوندی ایجاد کردن میان فرزندان با همدیگر می باشد. چنین مودتی که میان پدران باشد، قطعا چنین قرابتی را هم به وجود می آورد، پس هر قرابتی محتاج به مودت و محبت است. امام علی(ع)، در مورد حقوق متقابل پدر و فرزند می فرماید: «همانا فرزند را نسبت به پدر و پدر را نسبت به فرزند حقی است: حق پدر بر فرزند این است که فرزند در همه چیز جز در نا فرمانی خدا، باید از پدر اطاعت کند، و حق فرزند بر پدر آن است که نام نیکو بر فرزند خود نهد، خوب تربیتش کند و او را قرآن بیاموزد». (حکمت399)

ای فرزندم پیوسته در فرمان خدا باش و دلت را با یاد خدا زنده کن و به ریسمان او چنگ بزن، زیرا هیچ وسیله ای مطمئن تر از رابطه ی تو با خدا، جز ریسمان الهی نیست، دلت را پیوسته با اندرز نیکو زنده کن، هوای نفس خود را با بی اعتنایی به حرام به میران، جانت را با یقین نیرومند کن و با نور حکمت به جانت روشنایی بخش و با یاد مرگ آن را آرام کن. (نامه31بند دوم)

امام سجاد (ع) در رساله حقوق، (حق22)، در موردحق پدر می فرماید: «اما حق پدر، پس باید بدانی که او اصل تو است و تو شاخه ی او می باشی و بدانکه اگر او نبود تو نیز نبودی پس هر زمانی در خود چیزی یافتی که از آن مسرور شدی بدانکه از پدرت داری و خدا را سپاس گزار و به همان اندازه شکر کن و هیچ قدرتی نیست مگر برای خدا».

آن حضرت همچنان در حق23، درمورد حق فرزند می فرماید: «اما حق فرزند آن است که بدانی او از تواست و در این دنیا وابسته به تو می باشد، خوب باشد یا بد، و تو مسئولی از سر پرستی او که او را خوب تربیت کنی و وی را به سوی خدا راهنمایی کنی و او را در اطاعت خدا کمک کار باشی و در اطاعت از خودت او را یاری نمایی و بر عمل او ثواب خواهی برد، و در صورت گناه کردن او، کیفر خواهی دید. پس در باره ی او کاری کن که در دنیا اثر نیکویی داشته باشی و خود را به آن آراسته نمایی و نزد پروردگار نسبت به او معذور باشی، به خاطر سرپرستی و تربیت خوبی که از او کردی و نتیجه ای که از او گرفتی، و هیچ قدرتی نیست مگر برای خدا».

منابع:

1- نهج البلاغه، ترجمه ی محمد دشتی

2- رساله ی حقوق، ترجمه ی سید احمد روضاتی.




طبقه بندی: تربیتی و فرهنگی، تحقیق و پژوهش، 
برچسب ها:تربیت فرزندان از نگاه حضرت علی، تربیت فرزند، حضرت علی، مباحث تربیتی، نهج البلاغه،

...